Participación das Comunidades Autónomas e Entidades locais no Comité das Rexións

O Comité das Rexións (CDR) é un órgano consultivo que representa aos entes rexionais e locais da Unión Europea. Foi creado polo Tratado de Maastricht, e a primeira reunión do seu Pleno foi en 1994. Actualmente atópase regulado no artigo 300 do Tratado de Funcionamento da Unión Europea (TFUE).


A Comisión, o Consello e o Parlamento deben consultar ao Comité das Rexións antes de que se adopten decisións europeas en ámbitos de repercusión local e rexional (como a política de emprego, o medio ambiente, a educación ou a saúde pública). O CDR non ten a condición de “institución” e a súa actividade ten dúas limitacións xurídicas: non emite ditame sobre todas as propostas de actos comunitarios e os seus ditames non son vinculantes para o Consello ou a Comisión.


Tras a entrada en vigor do Tratado de Lisboa, a Comisión Europea está obrigada tamén a consultar aos entes rexionais e locais e ás súas asociacións de toda a UE xa desde a fase prelegislativa.


O Comité das Rexións ten na actualidade 350 membros, e o mesmo número de suplentes, procedentes dos 28 países da UE. Os membros son responsables das entidades rexionais e locais e han de ser titulares dun mandato electoral nun ente rexional ou local ou que teñan responsabilidade política ante unha asemblea elixida. O Consello nomea aos membros e os suplentes por un período de cinco anos, a proposta dos países da UE. Cada país elixe os seus membros segundo as súas propias normas, pero todas as delegacións reflicten o equilibrio político, xeográfico e rexional/local do país correspondente.


O CDR celebra seis plenos ao ano, nos que establece a súa política xeral e aproba os seus ditames. Conta con seis comisións encargadas de estudar as distintas políticas e elaborar os ditames que se debaten no pleno:

• Cohesión Territorial e Orzamento da UE (COTER)
• Política Económica (ECON)
• Política Social, Educación, Emprego, Investigación e Cultura (SEDEC)
• Medio Ambiente, Cambio Climático e Enerxía (ENVE)
• Cidadanía, Gobernación e Asuntos Institucionais e Exteriores (CIVEX)
• Recursos Naturais (NAT)

As Comisións elaboran Proxectos de Ditames que logo se debaten nalgún dos Plenos anuais e se se aproban por maioría, o CDR presenta o Ditame á Comisión, ao Consello e ao Parlamento Europeos. O Comité tamén aproba resolucións sobre cuestións políticas de actualidade. Un Presidente e un primeiro Vicepresidente son elixidos de entre os membros do Comité. Por outra banda, a Mesa do Comité das Rexións é o órgano de impulso da súa actividade, no sentido de que é ela a que elabora o programa político do CDR ao comezo de cada mandato, controla a execución do devandito programa e coordina de forma xeral os traballos dos plenos e das comisións.  En xeral, a Mesa reúnese oito veces ao ano: antes de cada un do seis plenos de Bruxelas, máis dúas reunións extraordinarias, nos dous países que exercen a Presidencia rotatoria do Consello.  A Mesa está obrigada a reflectir o pluralismo, sobre todo político, da asemblea que constitúe o CDR. Con este espírito, a composición da Mesa establécese como segue: o Presidente; o Vicepresidente primeiro; 28 Vicepresidentes (un por Estado membro); 28 membros máis, e os presidentes dos grupos políticos.  Do mesmo xeito que o Presidente, a Mesa ten un mandato de dous anos e medio.

Actualmente os membros do CDR están divididos en cinco grupos políticos, reflexo da situación política en Europa: o Partido Popular Europeo (PPE), o Partido de os Socialistas Europeos (PSE), a Alianza dos Demócratas e Liberais por Europa (ALDE), a Alianza Europea (AE), e o Grupo dos Conservadores e Reformistas Europeos (CRE).

España conta con 21 membros no Comité das Rexións. Deste total, 17 representan ás Comunidades Autónomas e 4 ás Entidades locais, correspondendo ás Comunidades Autónomas propor os membros que formarán a delegación autonómica, e á FEMP os representantes das Entidades locais. Este sistema adoptouse mediante unha Moción aprobada polo Senado o 20 de outubro de 1993.

Na maior parte dos casos, os representantes titulares das CCAA son os seus Presidentes, aínda que normalmente a actividade é desenvolvida polos suplentes, que poden ser Conselleiros ou altos cargos, e mesmo o Delegado da Comunidade en Bruxelas.